Kaakfysiotherapie
U bent door de kaakchirurg, huisarts of tandarts verwezen naar een kaakfysiotherapeut in verband met kaakklachten. Uw klachten hebben mogelijk te maken met de kaakgewrichten en/of de spieren van het kauwstelsel. De kaakfysiotherapeut inventariseert uw klachten door middel van een onderzoek. Dit onderzoek bestaat uit een gesprek, eventueel gecombineerd met vragenlijsten en een bewegingsonderzoek.

Als uit dit onderzoek blijkt dat uw klachten op het terrein van de kaakfysiotherapeut liggen, zal hij samen met u een plan opstellen om uw klachten te behandelen.

Wat zijn kaakklachten? 

Onder kaakklachten verstaan we alle klachten die te maken hebben met het niet goed functioneren van het kauwstelsel. Dit wordt ook wel temporomandibulaire disfunctie genoemd, of kortweg TMD.

Kauwstelsel 

Het kauwstelsel bestaat uit kauwspieren, het kaakgewricht, het gebit en de bijbehorende vaat- en zenuwvoorziening (zie afbeelding).

De kaakgewrichten bevinden zich net voor het linker en rechteroor. Het kaakgewricht bestaat uit een kaakkopje (uiteinde van onderkaak), een kraakbeenschijfje (discus) en een gewrichtskom (in de bovenkaak). Het linker en rechter kaakgewricht zijn met elkaar verbonden door de onderkaak, waardoor ze tegelijkertijd kunnen bewegen. Het kaakgewricht is omgeven door banden, pezen en spieren. Alle bewegingen van het kaakgewricht worden gestuurd door de kauwspieren. 

A. Kauwspieren        C. Het kaakgewricht bij gesloten mond  

 

B. Kaakgewricht        D. Het kaakgewricht bij geopende mond

Bij een normaal gebruik worden de kaken alleen belast bij het eten. Bij het praten zijn de kaken alleen in beweging, maar worden niet belast. De rest van de tijd horen de tanden en kiezen elkaar niet te raken en dienen de kaken ontspannen te zijn.

Het gebit zit verankerd in het kaakbot van de onder en bovenkaak. Voor een juiste belasting van de kaakgewrichten is het belangrijk dat de tanden en kiezen ongestoord met elkaar contact kunnen maken.

Kaakklachten
Als er iets mis is met één van de delen van het kauwstelsel kan dit klachten veroorzaken. Eén van deze klachten is een knappend geluid in het kaakgewricht. Soms kan dit tot gevolg hebben dat de mond niet vergenoeg opengaat of niet goed gesloten kan worden. De kauwspieren kunnen strak (stijf) aanvoelen en pijn veroorzaken.

Als de tanden en kiezen niet ongestoord contact kunnen maken, kunnen er veranderingen optreden in de kaakgewrichten. Vaak klemmen en knarsen kan slijtage aan tanden en kiezen veroorzaken waardoor de gewrichten ongunstig belast gaan worden en pijnlijk worden. Soms kunnen tanden en kiezen overgevoelig zijn. (Houdt u er echter rekening mee dat tand- of kiespijnklachten sterk op een TMD kunnen lijken, maar geen TMD hoeven te zijn.)

Stoornissen in het kauwstelsel kunnen zelfs een uitstralende pijn naar de omgeving van het oor en het oor zelf geven. Hebt u last van de kauwspieren, dan kan dit hoofdpijn, nekpijn of een vermoeid gevoel in de kaken geven. 

Ontstaan van kaakklachten
Een veel voorkomende oorzaak voor het ontstaan van kaakklachten is overmatig of verkeerd gebruik van de kaken (overbelasting), bijvoorbeeld door:

• tandenknarsen en klemmen: dit is de kaken gedurende de dag en ook 's nachts op elkaar houden
• overmatig kauwgomgebruik en nagelbijten
• een slecht zittend of onvolledig gebit

Soms speelt stress een rol of zijn er andere lichamelijke aandoeningen. Denk maar aan 'doorbijten' of 'verbijten' in moeilijke situaties. Door de overbelasting kunnen de structuren van het kauwstelsel beschadigd raken. Dit kan zeer geleidelijk maar ook snel gaan.

Diagnose
Voordat tot behandeling wordt overgegaan, is het van belang duidelijk bvast te stellen wat bij u de mogelijke oorzaak van de klachten is. Zo nodig zal een plan voor behandeling worden opgesteld. Uw behandelaar kan een kaakfysiotherapeut, tandarts, kaakchirurg en/of psycholoog zijn. Bij problemen met de spraak wordt ook een logopedist bij uw behandeling betrokken.

Behandeling
Zoals gezegd kan de behandeling van kaakklachten door diverse zorgverleners worden uitgevoerd. Hieronder volgen de meest gebruikelijke behandelingen uitgevoerd door achtereenvolgens de kaakfysiotherapeut, tandarts en kaakchirurg.

Kaakfysiotherapeut
De kaakfysiotherapeutische behandeling bestaat onder andere uit instructies hoe u de mond goed kunt gebruiken en ontspannen. Vaak krijgt u oefeningen voor thuis en leert u om zelf pijnlijke kauwspieren te masseren. Verder bekijkt de kaakfysiotherapeut of er een verband is tussen bijvoorbeeld nekklachten en TMD.

Hieronder staan de verschillende fasen van een behandeling in volgorde beschreven:

• uitleg over het normale functioneren en het gebruik van het kauwstelsel
• adviezen voor een juist gebruik van het kauwstelsel
• het afleren van bepaalde gewoontes die tot overbelasting van het kauwstelsel leiden, zoals het klemmen van de kiezen op elkaar, het tongpersen, tandenknarsen, etc.
• zelfmassage ter ontspanning van de kauwspieren en het vergroten van de mondopening
• oefentherapie ter verbetering van de functie van het kauwstelsel, bijvoorbeeld met een Therabite
• ontspanningsoefeningen
• biofeedback en/of myofeedback (door middel van een apparaat wordt de spierspanning zichtbaar en/of hoorbaar gemaakt, zodat u de betreffende spieren leert ontspannen)

Tandarts
Als de tanden en kiezen niet goed op elkaar passen kan de tandarts de tanden en kiezen inslijpen zodat ze beter op elkaar passen. Ook kan de tandarts proberen de pasvorm met behulp van een plastic plaatje (splint, opbeetplaat) passend maken. Op die manier kan de kaak op een juiste manier worden belast.

De opbeetplaat wordt vaak ook toegepast bij bewegingsbeperkingen. Bij abnormale tandslijtage wordt een opbeetplaat aangeraden om het gebit te beschermen.

Kaakchirurg
Een operatie van de kaakgewrichten bij een TMD wordt slechts zelden uitgevoerd. In sommige gevallen is het echter mogelijk dat de kaakchirurg via een kijkoperatie het gewricht nauwkeurig inspecteerd en/of schoonmaakt.

Resultaten en prognose
Welke zorgverlener u ook gaat behandelen: uw eigen medewerking is het allerbelangrijkste. Succes is alleen mogelijk als u de gegeven adviezen en instructies zorgvuldig naleeft en de oefeningen regelmatig doet.

Tot slot
Hebt u na het lezen van van bovenstaande uitleg vragen of wilt u meer informatie, neem dan contact op met Van Kasteel 0598 - 397452